Svarabhaktivocaal (die extra klinker)
Wist je dat er een naam is voor de extra klinker die je uitspreekt in het woord melk (’melluk’)? Taalpost wel:
Woorden als ‘kerk’, ‘melk’ en ‘wolf’ lijken in de uitspraak vaak ’stiekem’ een extra lettergreep te hebben: er wordt een toonloze e gehoord na de l of de r (’kerruk’, ‘melluk’, ‘wolluf’). Die extra klinker wordt door taalkundigen de ’svarabhaktivocaal’ genoemd, een term uit het Oudindisch die aangeeft dat twee medeklinkers door een klinker worden gescheiden. In het Nederlands is dat in het verre verleden in meer gevallen gebeurd; zo komen we bijvoorbeeld aan de e in ‘vogel’ en ‘zwager’.
Is het fout of onbeschaafd om ‘kerk’ als [kerruk] en ‘melk’ als [melluk] uit te spreken? Nee: er is niets mis mee. De extra klank is juist ontstaan om de uitspraak te vergemakkelijken, dus het zou raar zijn als mensen die gewend zijn die klinker uit te spreken ineens hun best gaan doen om die te vermijden. Alleen in heel formele contexten doen sprekers nog weleens hun best om geen svarabhaktivocalen in te voegen.
:
July 18th, 2006 at 12:48:18
gave post david! leuk om te weten!
July 18th, 2006 at 23:36:43
de melkboer riep vroeger al, als IE de straat in kwam rijden met zijn paard en wagen: melluk, melluk. maar leuk stukje voor taalpuristen.
July 19th, 2006 at 08:22:12
Ik blij dat ik dat nu weet!
Ik verbeterde mijn dochtertje nog wel eens en realiseerde mij dan terdege dat ze de svarabhaktivocaal waarschijnlijk gewoon van mij had overgenomen; weer een zorg minder
July 19th, 2006 at 15:46:31
Over Taalpost gesproken. In de Taalpost nieuwsbrief van 19-6 waren eindelijk weer eens een paar taalkronkels te lezen. Die staan (minimaal) garant voor een glimlach. Alleen die taalkronkel van Fokke & Sukke snap ik niet. Het leest een beetje moeilijk, maar een echte kronkel ontdek ik er niet in.
Zie jij de kronkel?
July 19th, 2006 at 15:55:45
Ik snap hem ook niet Hans. Zal hem binnenkort eens op mijn blog plaatsen, eens kijken wie kan helpen.
July 19th, 2006 at 17:03:08
Gelukkig. Ik begon al te twijfelen aan mijn gevoel voor taal …
March 5th, 2007 at 20:24:42
[…] En vanavond een heerlijk recept van culinette.nl gemaakt; gebraden kipfilet met peer, rode ui blauwe kaas uit de oven. Met gebakken krieltjes en Sperziebonen & Peas. Dus wij diner voor 2 aan onze nieuwe tafel en het was errug lekker (laatst kwam ik erachter dat de ‘u’ in errug zelfs een naam heeft: svarabhaktivocaal zie: svarabhaktivocaal. ) […]