Auteur: David

Het viel me op dat in verschillende talen de woorden ‘rechts’ en ‘rechten/rechter’ verwant zijn. In het Frans is naar rechts ‘à droit’ en zijn je rechten ‘droits’. In het Engels is het ’turn right’ en ‘fight for your right’.

Mijn vermoedens over de oorsprong van die verwantschap bleken juist: het komt voort uit de tijd dat je rechterhand nog de ‘correcte’ hand was. Dit valt te lezen in dit artikel van Harald Merckelbach en Ronald van Gelder:

Waar komt toch het idee vandaan dat linkshandigheid naar een of ander defect verwijst? In het alledaagse spraakgebruik liggen de vooroordelen tegen links en linkshandigheid voor het oprapen. We spreken bijvoorbeeld over linke soep, twee linkerhanden hebben en een slinkse zet. Ons ‘sinister’ stamt af van het Latijnse equivalent voor ‘links’. Het Engelse ‘left’ is etymologisch verwant aan het Keltische ‘lyft’, wat ‘zwak’ betekent. Het Franse ‘gauche’ duikt in het Engels als ‘gawky’ op, wat voor ‘onnozel’ staat. En zo kunnen we nog wel even doorgaan.

Ofschoon deze alledaagse associaties een inspirerende bijdrage zullen leveren aan de vooroordelen die sommige wetenschappers koesteren tegen linkshandigheid, behoeven ze zelf ook een verklaring. Die werd al in 1909 door Robert Herz geleverd. Herz, een briljante leerling van de grote socioloog Emile Durkheim, wees erop dat rechtshandigheid in alle culturen als norm geldt. Omdat reeds bij de overgrote meerderheid van onze prehistorische voorouders de rechterhand sneller en krachtiger was dan de linker, kon in de loop van de tijd de links-rechtsdimensie tot een quasi-religieuze tegenstelling uitgroeien. Rechts en de rechter hand werden het symbool van het reine en het positieve. Links en de linkerhand werden eerder verbonden met het onreine.

Herz haalde antropologische studies aan waaruit bleek dat veel volkeren de rechterhand gebruiken voor het groeten en het eten en de linker voor het beroeren van de genitaliën en de anus.