Soms denk ik te diep na over bepaalde dingen. Als je bijvoorbeeld wilt benadrukken hoe leuk je iets vond, gebruik je daarvoor een bijwoord:
Niks mis mee, doet iedereen. Het vreemde is echter dat deze bijwoorden een positieve uitwerking hebben op het woord leuk, maar de woorden zelf zijn negatief: erg, vreselijk, verschrikkelijk.
Hoe kan dat? Of, om met Theo Maassen te spreken, wie neemt dat soort beslissingen?
Ik vond het fantastisch leuk klinkt zo dubbelop.
Nog zo’n woord: ontzettend.
Weet het niet helemaal zeker meer – mijn schoolcarriere ligt al een tijdje achter me – en ik wil ook geen nitpicker zijn, maar ik dacht me te kunnen herinneren dat een bijvoeglijk naamwoord altijd iets zegt over een zelfstandig naamwoord.
Die woorden zoals “erg”, “verschrikkelijk” etc. zeggen iets over een bijvoeglijk naamwoord (bijv. “leuk”) – ik dacht dat ze daarom bijwoorden waren?
Jan, we hebben allebei gelijk, zie deze uitleg.
Een bijwoord is een niet-attributief gebruikt bijvoeglijk naamwoord. En dit soort termen zijn dus precies de reden dat ik geen Neerlandicus ben geworden…
Edit: in het hierboven gebruikte voorbeeld zeggen de bijwoorden inderdaad niets over een zelfstandig naamwoord.
Excuses, mijn fout.
Had ik al eens gezegd dat ik voor Nederlands slechts met een zesje ben geslaagd op het VWO?
Dat was dus niet voor niks.
Geweldig genoten 😉
Interessant punt. Dit moet een culturele oorzaak hebben. Ik denk dat het dezelfde reden is waarom ‘nieuws’ altijd negatieve dingen zijn: rampen, oorlogen, geweld, et cetera: volgens ons wereldbeeld is het ‘normaal’ als de dingen goed en positief zijn; alles wat negatief is (pijn, verlies, ellende etc) is uitzondering op de regel. Dat hebben we nodig om een goed gevoel over het leven en de wereld te houden. Resultaat is dat negatieve woorden als ‘erg’, ‘vreselijk’ etc. duidelijk het uitzonderlijke, bijzondere van iets uitdrukken.
Dezelfde toevoegingen worden ook gebruikt gebruikt bij negatieve beoordelingen (verschrikkelijk lelijk). Het gaat waarschijnlijk puur om het zoveel mogelijk vertserken van het bijvoegelijk naamwoord.
Het verschijnsel om een ‘positieve’ ervaring te versterken met een ‘negatief’ bijwoordelijk gebruikt bijvoeglijk naamwoord (zoals ‘verschrikkelijk leuk’) heeft de laatste jaren een geaccepteerde positie verworven. Nog niet zo heel erg lang geleden werd dit door de meeste mensen met een beetje taalgevoel als ‘verschrikkelijk slecht taalgebruik’ ervaren, tegenwoordig kom je er mee weg.
Er zijn overigens ook voorbeelden van het tegenovergestelde, waarbij een positief woord wordt gebruikt om juist een negatief woord te versterken, zoals: ‘dat is ook mooi waardeloos’.
Vast en zeker overgewaaid vanuit het Engels. He’s terribly nice!
Ooit gevraagd op wordreference.com en het blijkt behoorlijk universeel te zijn om negatief gekleurde intensifiers te kiezen als bijwoorden. Dat is niet recent of uit het Engels overgenomen, maar vind je in vele ‘gewone’ intensifiers terug: zeer (pijn), erg (schlimm auf deutsch), …
En inderdaad, vermoedelijk omdat negatieve termen sterker lijken.
Geef een reactie