Pechtold overweegt herschrijven grondwet

Minister Pechtold (Bestuurlijke Vernieuwing) gaat bekijken of de grondwet in toegankelijke taal herschreven kan worden. Hij zegde dat maandag toe bij de behandeling van zijn begroting in de Tweede Kamer. Pechtold kwam daarmee tegemoet aan een verzoek van PvdA-Kamerlid Dubbelboer. Die had betoogd dat de grondwet op dit moment te weinig leeft bij de bevolking.

De huidige grondwet bevat veel ambtelijk taal. In een populaire versie zou artikel 1, dat discriminatie verbiedt, kunnen luiden: blijf met je poten van een ander af, grapte Pechtold.

bron: (Nu.nl)

Lijkt me een goed idee om op deze manier de grondwet duidelijker te maken. Wellicht helpt het ook om politieke zaken wat meer te laten leven bij de bevolking.

En mocht er toevallig nog een tekstschrijver worden gezocht voor dit project, ik weet nog wel een goede!

Signalering Onjuist Spatiegebruik

In het Nederlands moeten samengestelde woorden gewoon aan elkaar geschreven worden. Er is dus geen enkele reden om een spatie in te voegen bij woorden als ‘leesplezier’, ‘hogesnelheidslijn’ en ‘keukenbenodigdheden’. Deze fout wordt onnodig veel gemaakt, en het lijkt er zelfs op dat de foute spelling steeds vaker wordt toegepast. Een slechte ontwikkeling.

Het platform Signalering Onjuist Spatiegebruik (SOS) probeert deze ontwikkeling een halt toe te roepen. Met behulp van hun website willen ze alle taalgebruikers wijzen op de veelgemaakte fout, om ze op die manier bewuster met deze regel uit de Nederlandse taal om te laten gaan.

De website Signalering Onjuist Spatiegebruik bestaat inmiddels een jaar. In dat jaar zijn ruim zeshonderd voorbeelden verzameld van verkeerd spatiegebruik: van een ‘grof vuil melding’ van de gemeente Delft tot en met een ‘eerste verjaardag ballon’ (!) van De Ballonnenboer vandaag. “Hoewel we hier en daar wel wat verbetering zien, is onze doelstelling – het uitbannen van onjuist spatiegebruik – nog zeker niet bereikt,” schrijven de anonieme medewerkers van het platform, “en dus gaan we voorlopig nog wel even door met onze activiteiten. ”

Groene Boekje 2005: radicaalislamitisch

Wat is juist: radicaalislamitisch of radicaal-islamitisch?

Juist is: radicaalislamitisch. Radicaal bepaalt hier het tweede deel islamitisch nader: het geeft een bepaalde manier van islamitisch-zijn aan. In zo’n geval (het eerste deel van de samenstelling bepaalt het tweede deel nader) schrijven we volgens het nieuwe Groene Boekje geen koppelteken na het eerste deel.
(meer…)

Etymologie: vakidioot

Een flinke lap tekst, maar absoluut interessant leesvoer van Marc de Coster:

�??Dezelfde politici die in talkshows en zelfs spelletjes de popi-jopie uithangen, staan de gezaghebbende vakidioot uit te hangen in de Tweede Kamer�??, dat stond niet zo lang geleden in Vrij Nederland. Vakidioot is een geringschattende aanduiding voor iemand die alleen verstand heeft van of kan meepraten over dingen van zijn eigen vakgebied, een kleingeestige specialist die niet verder kijkt dan zijn (wetenschappelijke) neus lang is. In de jaren dertig van de vorige eeuw noemde de schrijver Menno ter Braak zo iemand ook wel een vakdier en in de studententerminolgie van begin twintigste eeuw hadden ze het vaak over een vakhengst.

Het weinig eervolle etiket vakidioot wordt niet vermeld in het WNT. Met de drie delen aanvullingen (verschenen in 2001) werd de tijdsgrens van dit woordenboek verschoven naar 1976. Vakidioot is minstens tien jaar jonger, maar staat niet in het grootste Nederlandse woordenboek. De taalkundige Maarten van Nierop (Nieuwe Woorden �?? Verklarend en verhalend woordenboek van modern taalgebruik, 1975) was een van de eersten die de bedenker(s) van de term probeerden te achterhalen, maar hij kwam niet verder dan de Duitse studentenkringen, waarin het woord begin jaren zestig van de vorige eeuw furore maakte. Had Van Nierop gebruik kunnen maken van het wereldwijde web, dan had hij wellicht meer achterhaald. Zonder twijfel hebben wij het woord ontleend aan het Duitse Fachidiot. Duitse bronnen schrijven dat invectief toe aan Karl Marx. Die gebruikte tweemaal de term Fachidiotismus in zijn Elend der Philosophie. Dat werk is geschreven in 1846-1847 en gepubliceerd in 1885. Met vakidioot bedoelde Marx iedere wetenschapper die de maatschappelijke werkelijkheid uit het oog verloor door zich te specialiseren in een eng vakgebied. Maar het idee is al ouder. Lang vóór Marx was het de Duitse romanschrijver, dichter en humorist Jean Paul (pseudoniem van Johann Paul Friedrich Richter, 1763-1825) die schreef: �??Jeder Fachmann ist auf seinem Gebiet ein Esel!�?? (of: �??Jeder Fachmann ist in seinem Fach ein Esel.�??).
(meer…)

Spelfout in overheidscampagne

Op het weblog van VPRO Tegenlicht las ik deze week over de nieuwe uiting in de campagne “Werken bij het Rijk”. Welke ‘copywriter’ verantwoordelijk is voor deze blunder is helaas nog niet bekend.

Kan onze overheid nog wel overweg met de Nederlandse spelling?
De imagocampagne “Werken bij het Rijk” is bedoeld om het Rijk in de markt te zetten als aantrekkelijke werkgever. Levensgrote posters stellen prikkelende vragen over uiteenlopende thema’s, “van veiligheid in de publieke ruimte tot genetische manipulatie.” Succes bleef niet uit: de overheid won als werkgever flink aan populariteit en werd in 2004 zelfs beloond met de ‘Intermediair Adverteerder van het Jaar Prijs’.

Ook op dit moment hangen de campagneposters weer in stationshallen door het hele land. Prangende kwesties worden aan de kaak gesteld, zoals: “Hoe behouden wij onze indentiteit binnen Europa?” Bij deze doet Tegenlog het Rijk een suggestie. Integraal onderdeel van de Nederlandse identiteit is de Nederlandse taal, en die dienen we in ere te houden. “Indentiteit” is in ieder geval geen bestaand woord, óók niet volgens het nieuwe groene boekje.

Werken bij het Rijk – spellingcorrectors gezocht!

Groene Boekje 2005: paddenstoel

Wat is juist: paddenstoel of paddestoel?

Groene Boekje 2005: paddenstoel In het nieuwe Groene Boekje heeft dit woord er een n bij gekregen: paddenstoel. De samenstelling valt nu onder de hoofdregel: het eerste deel eindigt niet op een stomme e en het geheel valt niet onder een uitzonderingscategorie. In 1995 was bepaald dat de n in dit woord kon wegblijven, maar onder welke uitzonderingscategorie paddestoel dan zou vallen, werd nooit duidelijk. Vanaf 1 augustus 2006 is het dus officieel paddenstoel; het is een normale samenstelling van pad en stoel. De zwam werd vroeger als een zetel van een pad beschouwd. Dat was ook in het Engels zo: in die taal bestaat nog steeds het woord toadstool. Een andere zwam-zetel is het elfenbankje.

(bron: Onze Taal)

Oké

Bas van Kleef schreef er onlangs meerdere columns over in de Volkskrant: het veelvuldig gebruikte woord oké. Nu moet ik toegeven dat ik mijzelf sindsdien ook regelmatig betrap op oneigenlijk gebruik van het woord. Misschien dat u hetzelfde overkomt na het lezen van dit artikel:

Is het mogelijk dat een woord een hele natie in zijn greep houdt?
Dat is mogelijk en het woord is �??oké�??.

In de betekenis van �??akkoord�??, �??afgesproken�??, �??mee eens�?? kenden we het al, maar �??oké�?? heeft er tal van betekenissen en toepassingen bij gekregen, en de bedoeling van de gebruiker moet blijken uit de intonatie waarmee �??oké�?? wordt uitgesproken. Lezer J.v.C. maakte het mee dat een jonger iemand hem naar zijn leeftijd vroeg. Op zijn antwoord �??62�??, was de reactie: �??Oké!�??
Hoezo �??oké�???, vroeg hij zich af. Dat is inderdaad de vraag, tenminste, als de spreker de bedoeling had door �??oké�?? te zeggen zijn instemming te betuigen met het feit dat J.v.C. 62 jaar oud is. Maar die bedoeling had de spreker natuurlijk helemaal niet, want met een gegeven kun je niet akkoord gaan. Dat neem je voor kennisgeving aan. De spreker kijkt daarentegen verrast op van het feit dat J.v.C. al 62 is, terwijl hij er jonger uitziet. Bij dit verrassings-�??oké�?? ligt, om het te onderscheiden van het instemmings-�??oké�??, de klemtoon op de tweede lettergreep, die bovendien langer wordt aangehouden.

Het oer-�??oké�??, met de klemtoon op de eerste lettergreep, had als nuttige functie dat het in zijn beknoptheid veelzeggend was. Het kon worden gebruikt in plaats van �??Als er verder geen vragen zijn, dan sluit ik hierbij de vergadering, ik dank eenieder voor zijn aanwezigheid en volgende week zien we elkaar weer, op dezelfde tijd.�?? Als je zoiets kunt vervangen door één woord, ben je efficiënt bezig met taal en tijd. Met vermoedelijk dat doel voor ogen is �??oké�?? nu aan zijn opmars bezig.

Groene Boekje 2005: paardenbloem

Wat is juist: paardebloem of paardenbloem?

Paardenbloem is juist. Paardenbloem valt in het nieuwe Groene Boekje (2005) onder de hoofdregel voor het schrijven van de tussen-n: het eerste deel van de samenstelling eindigt niet op een stomme e en valt niet onder een uitzonderingscategorie, dus schrijven we een n.

In het Groene Boekje van 1995 viel paardebloem wel onder een uitzonderingscategorie (‘eerste deel is een dierennaam en het geheel is een plantkundige aanduiding’), maar deze categorie is nu geschrapt.

(meer…)

Taaltip: echte afkortingen

Uit Taalpost nummer 460:

Afkortingen worden vaak in drie hoofdsoorten onderscheiden. Zo zijn er initiaalwoorden, afkortingen die letter voor letter worden uitgesproken: ‘ANP’, ‘sms’, ’tv’, ‘VRT’. Letterwoorden spreek je als een gewoon woord uit: ‘Fnac’, ‘NASA’, ‘VARA’. Afkortingen die niet als afkorting worden uitgesproken maar bij het voorlezen meteen ’terugvertaald’ worden naar hun volle versie, worden ‘echte afkortingen’ genoemd: ‘blz.’, ‘p.’, ‘prof.’, ‘m.a.w.’, ’t.o.v.’

Echte afkortingen worden met punten geschreven. Doorgaans gebruik je per afgekort woord één punt: ‘d.d.’ (‘de dato’), ‘ed.’ (‘editie’), ‘e.d.’ (‘en dergelijke’), ‘jl.’, (‘jongstleden’), ‘mr.’ (‘meester’), ‘zgn.’ (‘zogenaamd’). Maar er zijn uitzonderingen. Een bekend voorbeeld is ‘a.s.’ voor ‘aanstaande’; andere zijn ‘a.u.b.’ (‘alstublieft’), ’t.o.’ (’tegenover’) en ‘w.o.’ (‘waaronder’). Daarin worden extra punten gebruikt om een verkeerde lezing uit te sluiten. Om dezelfde reden wordt het initiaalwoord ‘aso’ (‘algemeen secundair onderwijs’) vaak als ‘a.s.o.’ geschreven om verwarring met de verkorting van ‘asociaal’ te voorkomen.

Categorie: Copywriting